Brüt Marj Hesaplama: Brüt Kâr Marjı Hesaplayıcısı
Brüt kâr marjı hesaplama aracı: geliri ve satılan malın maliyetini (SMM) gir, brüt marjı yüzde olarak gör.
Brüt marj
%60,00
Sayılar girilip Hesapla'ya basıldığında sonuç burada görünür.
(Gelir − SMM) ÷ Gelir
Brüt marj nasıl hesaplanır?
Brüt marj = (Gelir − SMM) ÷ Gelir × 100
- Dönemin gelirini iade ve indirimler düşülmüş, KDV hariç olarak al.
- Aynı dönemde satılan malların maliyetini (SMM) al. Bu tutar o dönemde satılan ürünleri kapsar, rafta bekleyen stok hesaba girmez.
- Gelirden SMM'yi çıkararak brüt kârı bul, brüt kârı gelire böl ve 100 ile çarp.
(100.000 TL − 40.000 TL) ÷ 100.000 TL × 100 = %60,00
Brüt marj nedir
Brüt marj (gross margin), satılan malın maliyeti (SMM) düşüldükten sonra gelirin yüzde kaçının kaldığını gösterir. Brüt kâr marjı olarak da bilinir. 100 TL'ye sattığın bir ürünü almak ya da üretmek 40 TL'ye mal olduysa 60 TL brüt kâr, %60 brüt marjdır. Brüt marj tek bir soruyu yanıtlar: sattığın şey, sana maliyetine göre doğru fiyatlanmış mı.
SMM, gerçekten satılan malların doğrudan maliyetidir. Türkiye Muhasebe Standardı TMS 2'ye göre stokların maliyeti tüm satın alma maliyetlerini, dönüştürme maliyetlerini ve stokları mevcut konumuna ve durumuna getirmek için katlanılan diğer maliyetleri içerir. Aynı standart satış maliyetlerini ve stoklara katkısı olmayan genel yönetim giderlerini stok maliyetinin dışında sayar, stoklar satıldığında ise bu maliyet ilgili hasılatın kaydedildiği dönemde gider olur (KGK, TMS 2 Stoklar). Kira, maaş, pazarlama ve diğer faaliyet giderleri gelir tablosunda brüt kârın altında yer alır. Bu yüzden brüt marj ürün düzeyinde bir sonuçtur ve işletmeyi çalıştırmanın maliyetine gelmeden durur.
Yüzde olduğu için brüt marj, çok farklı büyüklükteki işletmeleri ve ürün gruplarını kıyaslamaya izin verir. 60.000 TL brüt kâr, ister 100.000 TL ister 600.000 TL gelirden gelsin aynı tutardır, ama %60 ve %10'luk marjlar çok farklı iki işletmeyi anlatır. Brüt marjın başka hesaplara girdi olmasının nedeni de budur: CAC geri ödeme süresi ve müşteri yaşam boyu değeri, içlerinde kullanılan marj kadar güvenilirdir.
Brüt marj ile markup farkı, brüt kâr ve katkı marjı
Brüt marj formülü tek bir bölmedir, ama aynı gelir ve maliyet rakamlarından birkaç farklı metrik daha üretilir ve fiyat konuşulurken kolayca birbirine karışır. Aşağıdaki tablo her birinin neyi neye böldüğünü ve aynı örnek için ne verdiğini gösterir: 100.000 TL gelir ve 40.000 TL SMM. Bir raporun ya da tedarikçinin hangi sayıyı söylediğini kontrol etmek için kullanabilirsin.
| Metrik | Formül | Örnekteki sonuç | Yanıtladığı soru |
|---|---|---|---|
| Brüt kâr | Gelir − SMM | 60.000 TL | Ürün maliyetinden sonra ne kadar para kaldı |
| Brüt marj | (Gelir − SMM) ÷ Gelir | %60 | Her satışın yüzde kaçı ürün maliyetinden sonra kaldı |
| Markup (maliyet üzerine kâr oranı) | (Gelir − SMM) ÷ SMM | %150 | Maliyetin üzerine ne kadar eklendi |
| Katkı marjı | (Gelir − Değişken giderler) ÷ Gelir | Değişken giderlere bağlı | Her satış sabit giderlere ne kadar bırakıyor |
| Net kâr marjı | Net kâr ÷ Gelir | Tüm giderlere bağlı | Tüm giderlerden sonra işletmede ne kalıyor |
Brüt marj ile markup farkı fiyatı doğrudan etkiler, çünkü ikisi de aynı brüt kârın yüzdesidir ve kolayca birbirinin yerine okunur. 40 TL maliyetli bir ürüne %50 markup eklersen fiyat 60 TL olur ve brüt marj %33,3 çıkar. Bu %50'lik markup'ı %50 marj diye okumak, marjı 17 puana yakın fazla gösterir. Hedef bir marja göre fiyat belirlemek için maliyeti (1 − hedef marj) değerine böl: 40 TL maliyetli bir ürün %60 hedef marjla 100 TL'ye satılmalıdır, yani yukarıdaki örnek.
Brüt kâr ile brüt marj farkı daha basittir: brüt kâr tutardır, brüt marj ise bu tutarın gelire oranıdır. Katkı marjı bir adım daha ileri gider ve SMM'nin dışında kalabilen değişken giderleri de düşer. Bir e-ticaret sitesinde ödeme komisyonu, paketleme ya da müşteriye kargo bu tür giderlere örnektir. Bu kalemlerin hangi tarafta duracağı muhasebe politikasına bağlıdır, bu yüzden iki rakamı kıyaslamadan önce tanıma bak.
Brüt marj dönemden döneme neden değişir
Brüt marjın iki çeyrek arasında %60'tan %54'e düştüğünü düşün. Neden fiyat tarafında, maliyet tarafında ya da satılan ürünlerin karmasında olabilir. Fiyatları değiştirmeden ya da tedarikçiyi suçlamadan önce şunlara bak:
Fiyat: indirim ve kampanyalar birim başına geliri düşürür, birim SMM ise aynı kalır. Satış adedi artsa bile marj düşer.
Maliyet: tedarikçi zammı, ithal ürünlerde zayıflayan kur ya da artan alış nakliyesi birim SMM'yi yükseltir.
Ürün karması: düşük marjlı ürünlerin satıştaki payı artınca, her ürünün kendi marjı aynı kalsa bile genel brüt marj düşer.
Tanım: alış nakliyesi ya da paketleme gibi bir kalemi SMM'ye almak veya SMM'den çıkarmak, işletme aynı kalırken marjı kaydırır.
Stok düzeltmeleri: hasarlı ya da modası geçmiş stokların değer düşüklüğü gider olarak kaydedilir ve tek bir dönemin marjını aşağı çekebilir.
Negatif brüt marj geçerli bir sonuçtur. SMM'nin geliri aştığını gösterir ve stok eritme satışlarında ya da maliyetinin altında fiyatlanan ürünlerde görülür. Hesaplayıcı bu durumda sonucu sıfırda durdurmaz, negatif yüzde olarak gösterir, çünkü zararı gizlemek vermen gereken kararı da gizler.
E-ticarette brüt marj, ücretli reklamla müşteri kazanmanın alt sınırını da belirler. %60 brüt marjla bir kampanyanın yalnızca ürün maliyetini ve reklam harcamasını karşılaması için en az 1 ÷ 0,60 ≈ 1,67 reklam harcaması getirisi (ROAS) gerekir. Kargo, komisyon ve diğer giderler bunun üstüne eklenir. Marj düştükçe başa baş ROAS yükselir.
Brüt marj ne zaman kullanılır
Bir fiyatı belirlerken ya da gözden geçirirken, tedarikçileri kıyaslarken, hangi ürün grubunu öne çıkaracağına karar verirken ya da bir indirim kampanyasının hâlâ kazandırıp kazandırmadığını kontrol ederken kullan. Brüt marj hesaplama işini yalnızca mağazanın tamamı için yapma, ürün ve kategori bazında da yap, çünkü sağlıklı bir genel oran zarar eden bir ürün grubunu gizleyebilir. Müşteri edinmeyi planlarken sonucu ortalama sepet tutarı ile birlikte CAC geri ödeme süresi hesaplayıcısına gir.
Brüt marj nerede yanıltır
SMM'ye hangi giderlerin girdiğini değiştirmek, işletme aynı kalırken brüt marjı oynatır. Bu yüzden maliyet tanımını sayının yanına yaz. Markup'ı marj diye okumak kârı olduğundan yüksek gösterir. Yüksek bir brüt marj, faaliyet giderlerinden sonra son satırda kâr kalıp kalmadığı hakkında da bir şey söylemez.
Bu konuda rehberler
Sık Sorulan Sorular
Brüt marj nedir?
Brüt marj, satılan malın maliyeti (SMM) düşüldükten sonra gelirden kalan payın yüzdesidir: (Gelir − SMM) ÷ Gelir × 100. Brüt kâr marjı olarak da geçer. SMM, kullanılan muhasebe politikasına göre alış fiyatı, üretim maliyeti ve alış nakliyesi gibi satılan malın doğrudan maliyetlerini kapsar. Brüt marj, ürünlerin maliyetlerine göre ne kadar iyi fiyatlandığını gösterir. Kira, maaş, pazarlama gibi faaliyet giderlerini içermez, yani işletmeyi çalıştırmanın maliyetinden önceki ürün ekonomisini anlatır.
Brüt kâr marjı nasıl hesaplanır?
Gelirden SMM'yi çıkar, sonucu gelire böl ve 100 ile çarp. Aynı dönemde gelir 100.000 TL, SMM 40.000 TL ise brüt kâr 60.000 TL, brüt marj ise 60.000 ÷ 100.000 × 100 = %60 olur. Gelir olarak iade ve indirimler düşülmüş, KDV hariç tutarı, maliyet olarak da o dönemde satılan malların maliyetini kullan. Dönemler arasında maliyet tanımını değiştirme. SMM gelirden yüksekse sonuç negatif brüt marj olur ve ürünlerin maliyetinin altında satıldığını gösterir.
Brüt kâr ile brüt marj arasındaki fark nedir?
Brüt kâr bir tutardır: gelir eksi SMM. Brüt marj ise aynı tutarın gelire bölünüp yüzde olarak gösterilmesidir. 60.000 TL brüt kâr, 100.000 TL gelirde %60, 1.000.000 TL gelirde ise yalnızca %6 brüt marj demektir. Brüt kâr, faaliyet giderlerini ödemek için ne kadar para olduğunu söyler. Brüt marj ise her satışın ürün maliyetinden sonra yüzde kaçının kaldığını gösterir ve farklı ürünleri, dönemleri ya da büyüklükteki işletmeleri aynı ölçekte kıyaslamanı sağlar.
Brüt marj ile markup arasındaki fark nedir?
İkisi de brüt kârdan yola çıkar ama farklı tabanlara böler. Brüt marj brüt kârı gelire, markup ise maliyete böler. Türkçede markup için maliyet üzerine kâr oranı da denir. 40 TL'ye mal olup 100 TL'ye satılan bir ürünün brüt marjı %60, markup'ı %150'dir. Maliyet sıfır olmadıkça brüt marj %100'e ulaşamaz, markup'ın ise üst sınırı yoktur. Hedef marja göre fiyat için Fiyat = Maliyet ÷ (1 − hedef marj) formülünü kullan.
İyi bir brüt marj kaç olmalı?
Herkes için geçerli iyi bir brüt marj yoktur. Oran sektöre ve iş modeline bağlıdır, çünkü yazılım, üretilen fiziksel ürünler ve yeniden satılan mallar arasında maliyet yapıları çok farklıdır. Dijital bir ürün için endişe verici olan bir marj, hacimle kazanan bir market için olağan olabilir. Brüt marjını kendi geçmişinle ve benzer ürünleri benzer kanallardan satan işletmelerle kıyasla. Asıl önemli olan, marjın faaliyet giderlerini ve müşteri edinme harcamasını karşılayıp geriye bir şey bırakıp bırakmadığıdır.
İlgili hesaplayıcılar